PSK คือ อะไร

พอลิแซ็กคาไรด์ (Polysaccharide)

 

 เป็นคาร์โบไฮเดรตที่เกิดจากมอโนแซ็กคาไรด์ตั้งแต่ 10 โมเลกุลขึ้นไปจนถึง 1,000 โมเลกุลมาเชื่อมต่อกันด้วยพันธะไกลโคซิดิก พอลิแซ็กคาไรด์ในธรรมชาติส่วนใหญ่ไม่มีสี ไม่มีรส เมื่อละลายน้ำจะได้สารละลายคอลลอยด์ พอลิแซ็กคาไรด์เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ไกลเคน (glycan) หมายถึง สายแซ็กคาไรด์ ซึ่งจะมีความแตกต่างกันตามชนิดของมอโนแซ็กคาไรด์ที่มาประกอบ ความยาวของสาย ชนิดของพันธะที่ใช้เชื่อม และระดับของกิ่งก้านสาขา


            ประเภทของพอลิแซ็กคาไรด์ สามารถแบ่งพอลิแซ็กคาไรด์ได้เป็น 2 กลุ่ม ตามโครงสร้าง คือ


            1. โฮโมพอลิแซ็กคาไรด์ (Homopolysaccharide) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์ที่ประกอบด้วยมอโนแซ็กคาไรด์เพียงชนิดเดียวมาเชื่อมต่อกัน ได้แก่ แป้ง ไกลโคเจน เซลลูโลส เดกซ์แทรน เป็นต้น


            2. เฮเทอโรพอลิแซ็กคาไรด์ (Heteropolysaccharide) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์ที่ประกอบด้วยมอโนแซ็กคาไรด์ที่มากกว่าหรือเท่ากับสองชนิดมาเชื่อมต่อกันได้แก่ เพกติน อินูลิน กัม และวุ้น เป็นต้น


            นอกจากนี้ยังแบ่งพอลิแซ็กคาไรด์ได้เป็น 2 กลุ่มตามหน้าที่ได้แก่


            1.พอลิแซ็กคาไรด์ที่ทำหน้าที่เป็นแหล่งสะสมพลังงาน (Storage polysaccharide) ได้แก่ 1. แป้ง (Struch) เป็นโฮโมพอลิแซ็กคาไรด์ชนิดสะสมชนิดหนึ่งที่พบมากในพืช โดยเฉพาะบริเวณหัวและรากของพืช พืชจะเก็บแป้งเอาไว้เพื่อเป็นแหล่งพลังงานสำรอง โครงสร้างทางเคมีของแป้งจะประกอบไปด้วยพอลิแซ็กคาไรด์ 2 ชนิด ได้แก่ แอลฟา-อะมิเลส ประมาณ 15-20 % และ อะมิโลเพกติน ประมาณ 80-85 %


            - แอลฟา-อะมิโลส (a- amylose) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์ที่เกิดจากโมเลกุลของกลูโคสมาต่อกันด้วยพันธะ a 1,4 glycosidic ประมาณ 250–300 โมเลกุล มีโครงสร้างขดเป็นเกลียว (helix) เมื่อทำปฏิกิริยากับไอโอดีนจะให้สีน้ำเงิน


            - อะมิโลเพกติน (amylopectin) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์ที่มีโมเลกุลใหญ่กว่าเกิดจากโมเลกุลของกลูโคสมาเชื่อมต่อกันด้วยพันธะ a1,4 glycosidic และ a1,6 glycosidic มาเชื่อมต่อกันประมาณ 1,000 โมเลกุล ทำให้มีโครงสร้างเป็นกิ่งก้านสาขา เมื่อทำปฏิกิริยากับไอโอดีนจะให้สีม่วงแดง

 

 

โครงสร้างของ ก) แอลฟาอะมิโลส ข) อะมิโลเพกติน
ที่มา : http://science.srru.ac.th/org/sci-elearning/courseonline/4022503/chapter3-storage1.htm

            เมื่อเราไฮโดรไลส์แป้งจะได้เดกซ์ทริน (dextrins) และเมื่อนำมาไฮโดรไลส์ต่อจะได้มอลโทสและกลูโคสเป็นอันดับสุดท้าย
            พอลิแซ็กคาไรด์ชนิดโครงสร้าง (Structural polysaccharide)


            1. เซลลูโลส (Cellulose) เป็นโฮโมพอลิแซ็กคาไรด์ของกลูโคส ที่ต่อกันด้วยพันธะบีต้า 1,4 ไกลโคซิดิก (b-1,4 glycosidic linkage) เซลลูโลสจะเป็นส่วนประกอบอยู่ในผนังเซลล์ของพืช ช่วยให้พืชแข็งแรง มีความเหนียว ไม่ละลายน้ำ เซลลูโลสจะถูกไฮโดรไลส์ด้วยเอนไซม์เซลลูเลส (cellulase) ในคนและสัตว์บางชนิดไม่มีเอนไซม์เซลลูเลสจึงไม่สามารถย่อยเซลลูโลสจากพืชได้ แต่ในสัตว์บางชนิดเช่น วัว ควาย ปลวก จะมีเอนไซม์เซลลูเลสซึ่งสามารถย่อยสลายเซลลูโลสในพืชได้ ดังนั้นจึงทำให้วัว ควาย และปลวกกินพืชได้

 

 โครงสร้างของเซลลูโลส ก) โครงสร้างโมเลกุล ข) ดูด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน


            2. ไคติน (Chitin) เป็นโฮโมพอลิแซ็กคาไรด์ชนิดโครงสร้าง เนื่องจากจะพบไคตินได้ในเปลือกของแมลง หอย กุ้ง ปู และเห็ดรา ไคตินเป็นสารที่พบได้มากเป็นอันดับสองรองจากเซลลูโลส โครงสร้างของไคตินจะประกอบด้วย N – แอซีติลกลูโคซามีน (N – acetylglucosamine, NAG) หลาย ๆ โมเลกุลที่เชื่อมต่อกันด้วยพันธะ b-1,4 ไกลโคซิดิก เป็นสายยาว ๆ มีโครงสร้างคล้ายเซลลูโลส แต่จะต่างจากเซลลูโลสตรงตำแหน่ง C ที่ 2 ซึ่งจะพบว่ามีหมู่อะมิโนแอซีทิล (-NHCOCH3) แทนที่หมู่ไฮดรอกซิล และเมื่อเรากำจัดหมู่แอซีทิล (-COCH3) ออกจะได้สารไคโตซาน (chitosan) ซึ่งมีคุณสมบัติไม่ละลายน้ำแต่ละลายได้ในกรด ไคโตซานนิยมนำมาใช้ในผลิตภัณฑ์ยาและเครื่องสำอาง

 


โครงสร้างทางเคมีของไคตินที่พบในกระดองของปู
ที่มา : http://science.srru.ac.th/org/sci-elearning/courseonline/4022503/chapter3-structural1.htm


ที่มา : http://science.srru.ac.th/org/sci-elearning/courseonline/4022503/chapter3-polysac.htm#